banner5

banner4

banner18

Kripto para borsası FTX battı: Türk kullanıcılar ne yapacak?

Kripto para borsası FTX iflas başvurusu yaptıktan sonra şirketin başına geçen yeni CEO John Jay Ray, "Gördüğüm en büyük kurumsal başarısızlık" açıklamasını yaptı. 1 milyona yakın alacaklının olduğu iflas metinlerinde liste olmamasına değinen Uğur Gürses, "Türkiye’den de hatırı sayılır bir alacaklısı olduğu çok açık" dedi.

EKONOMİ 21.11.2022, 12:41
Kripto para borsası FTX battı: Türk kullanıcılar ne yapacak?

Kendiyle beraber piyasaları da batırmak üzere olan FTX'in başına bir iflas uzmanı olan John Jay Ray III getirildi. Yeni CEO Ray enerji şirketi Enron dahil olmak üzere tarihteki en büyük batıkların ardından şirketlerin yönetim süreçlerini yürüttü. 

FTX ABD'de iflas başvurusu yapınca Sam Bankman-Fried özür dileyerek istifa etti ve şirketin başına batık uzmanı John Jay Ray geçti. 

Şirkete dair ilk izlenimlerini mahkemeye yazılı olarak sundu. Ray, "kurumsal yönetimin bu kadar başarısız olduğu başka bir şirket" görmediğini söyledi. Yeni CEO "kabul edilemez yönetim pratikleri" olarak hassas bilgilere, güvenli olmayan kanallardan erişimi dahil olmak üzere birçok yanlışı sıraladı. 

John Jay Ray, FTX tarafından tutulan finansal bilgilerin son derece güvenilmez olduğunu söyledi. Yeni CEO, ABD İflas Mahkemesi'ndeki dosyada "Sistem bütünlüğünden taviz verilmesinden ve yurtdışındaki hatalı düzenleyici gözetimden, kontrolün çok küçük bir grup deneyimsiz, bilgisiz ve potansiyel olarak tehlikeye atılmış bireylerin elinde toplanmasına kadar, bu durumun eşi benzeri yok" diye yazdı.

"TÜRKİYE’DEN DE HATIRI SAYILIR BİR ALACAKLISI OLDUĞU ÇOK AÇIK"

Konuyla ilgili yazı kaleme alan T24 yazarı Uğur Gürsess, "Batışla beraber, şimdi 1 milyona yakın alacaklının olduğu yazıyor iflas metinlerinde. Büyük hükümet fonlarından, öğretmenlerin emeklilik fonlarına kadar. Henüz liste yok ortada ama Türkiye’den de hatırı sayılır bir alacaklısı olduğu çok açık" dedi.

Tahminini ise Coingecko.com sitesinin Ocak-Kasım 2022 verileri ile yayımladığı liste olduğuna değinen Gürses, farklı ülkelerden FTX.com web sitesini ziyaret eden tekil kişi sayısını gösterdiğine değindi.

Gürses sözlerinin devamında, "Türkiye’den bu siteye girenlerin tekil sayısı 186 bin kişi. Küresel çapta Türkiye 6. sırada. ABD’den giren sayısı ise sadece 92 bin" olduğuna değindi.

Gürsess'in yazısının ilgili kısmı şu şekilde...

'EMOJİYLE ONAY'

"FT’nin haberinde, FTX şirketinde hiçbir kurumsal yapının olmadığı, şirket sahipleri ile yöneticilerin klan gibi yaşadıkları aktarılırken, Reuters’ın haberinde Bankman-Freid ve arkadaşlarının şirketin muhasebe sisteminde bir ‘arka kapı’ yaratarak, zararları saklamak için kardeş kuruluş Alameda’ya transferler yapıldığı, şirketin sağlıklı gibi gösterildiği anlatılıyor. Yeri gelmişken, bu bize Türkiye’de neleri hatırlatıyor?

İflas masasına yazılan rapordaki ödeme yöntemine dair notu okuyunca tüm hikâyenin özetinin burada olduğunu düşündüm; düzgün bir ödeme kontrol sistemlerine sahip değillerdi. FTX Grup çalışanları ödeme taleplerini online chat platform üzerinden yöneticilerine gönderiyorlar, onlar da kişisel emojilerle yanıt vererek onaylıyormuş.

'GELEN GİDENİ ZENGİN EDER'

2016 sonunda 17 milyar dolar toplam borsa değeri olan kripto varlıklar, 2017 sonunda Bitcoin öncülüğünde fiyat patlamasına sahne olunca 700 milyar doları geçmişti. Bu tüm finansal okur yazarlığı olmayan kesimleri kısa sürede ‘köşe dönme’ hülyasıyla bu pazara akın ettirmişti.

2020’de pandemi ile devasa parasal ve mali genişleme ile 2021 sonunda tüm kripto varlıkların pazar değeri 3 trilyon dolara yaklaştı.

Şahane değil mi? 2016 sonunda 17 milyar dolardan 5 yıl sonra 3 trilyon dolara. Tam 176 kat.

Bu dönemde eğlence için ‘çıkarılan’ kripto coinler (maalesef hiçbirine ‘para’ diyemiyorum) bile devasa pazar değerine ulaştı.

19 Kasım itibariyle kripto varlıkların pazar değeri 833 milyar doları gösteriyor. Nasıl bir büyük servet transferi olmuş, akıllara sığmaz.

Tesadüf o ki geçtiğimiz günlerde Uluslararası Ödemeler Bankası BIS, kripto varlıklara dair bir çalışma yayımladı. Kripto alım-satımı ve Bitcoin fiyatlarının ele alındığı çalışmada şu sonuçlara varılıyor:

  • Bitcoin’in fiyat yükselişi, kripto varlık uygulamalarına yeni kullanıcıların girmesini, yani yeni yatırımcıları getirdi.
  • Demografik analizlerde, kripto uygulama kullanıcılarının yüzde 40’ı 35 yaş altındaki erkeklerden oluştuğu gözlendi. Ki bu grup ‘risk alma peşinde koşan’ olarak tanımlanıyor.
  • Kullanıcıların yüzde 73-81’i kripto varlık yatırımlarında para kaybetmiş. Blockchain verilerinin analizinde de Bitcoin yükselişinde küçük kullanıcılar alım yaparken, büyük portföy sahipleri ‘büyük balinalar’ satış yapmış. Gelen ‘çaylaklar’, ‘kurtlara2 yem olmuş.

Çalışmanın yazarları, bulgularının; yatırımcıların bireysel kararların geriye dönük olduğu, birçok yatırımcının kripto varlıkların riski ve oynaklığı hakkında bilgisi olmadığını düşündürdüğünü not ediyor. Nitekim küresel çapta faizlerin artışı ile her alanda olduğu gibi kripto varlık fiyatlarında da hızlı bir düşüşe tanık oluyoruz. Bu da finansal okuryazarlık ve temel piyasa bilgisi olmadan kripto varlık yatırımcısı olmanın ne derece riskli olduğunu gösteriyor.

95 ülkenin verileri ile derlenen bilgilere göre, 2015-2022 arasında milyon kişi başına 520 bin uygulama indirmesi ile (44 milyon) Türkiye ilk sırada geliyor.

Türkiye’de küresel sıralamalarda birinciliği alacak kadar neden bu kadar kripto varlık meraklısı olduğu meselesi sadece ekonomik değil, toplumsal ve siyasal atmosferin de bir sonucu olmalı.

Ekonomi politikalarının yoksullaştırıcı, toplumsal koşulların boğucu, siyasal koşulların ise baskıcı bir atmosferde olması gelecek umutlarını azaltan, çoğu genç kuşakta ‘geleceğini kurtarma’ kaygısını tetikleyen unsurlar olmalı."

Kaynak: www.cumhuriyet.com.tr

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 15 34
2. Rizespor 14 25
3. Pendikspor 14 25
4. Keçiörengücü 14 25
5. Boluspor 14 25
6. Samsunspor 14 24
7. Manisa FK 14 23
8. Bodrumspor 14 22
9. Bandırmaspor 14 21
10. Sakaryaspor 15 19
11. Altay 14 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 14 16
15. Erzurumspor 14 14
16. Altınordu 14 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 14 7
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4